Kısa cevap: H.265 (HEVC), H.264 (AVC) ile benzer görüntü kalitesini belirgin biçimde daha düşük bit hızıyla vermek için geliştirilmiş yeni nesil bir video sıkıştırma standardıdır. Kamera sisteminde bu, aynı diskle daha uzun kayıt ve daha az bant genişliği demektir. Karşılığında çözme (decode) yükü artar; bazı tarayıcılar, yazılımlar ve eski cihazlar H.265 akışı oynatamaz. Yeni kurulumlarda kayıt genellikle H.265 ile yapılır, uyumluluk gereken akışlarda H.264 bırakılır.
H.264 ve H.265: kriter bazında fark
| Kriter | H.264 | H.265 |
|---|---|---|
| Sıkıştırma verimi | Olgun ama daha yüksek bit hızı gerektirir | Aynı kalitede daha düşük bit hızı; yüksek çözünürlükte fark daha belirgin |
| Disk süresi | Aynı disk ile daha kısa kayıt süresi | Aynı disk ile daha uzun kayıt süresi |
| Uzaktan izleme | Daha fazla yükleme bant genişliği | Zayıf internette daha akıcı |
| Uyumluluk | Hemen her tarayıcı, yazılım ve cihazda oynatılır | Bazı tarayıcılar ve eski NVR/VMS yazılımları desteklemeyebilir |
| İşlem yükü | Düşük; eski cihazlarda bile çok kanal izlenir | Yüksek; NVR'ın çözme kapasitesi kanal sayısını sınırlayabilir |
| Akıllı codec'ler | Üreticiye özel H.264+ türevleri var | Üreticiye özel H.265+ türevleri var; ONVIF/üçüncü taraf uyumu ayrıca kontrol edilmeli |
Hangisini seçmelisiniz?
H.264 seçin, eğer…
- Eski bir NVR veya üçüncü taraf yazılım yalnızca H.264 destekliyorsa
- Görüntü doğrudan tarayıcıda veya geniş uyumluluk gereken bir platformda gösterilecekse
H.265 seçin, eğer…
- Yeni kurulum ve 4MP ile üzeri çözünürlük
- Uzun kayıt saklama süresi isteniyorsa
- Uzaktan izleme kısıtlı yükleme hızıyla yapılacaksa
Hibrit çözüm: Birçok kamerada ana akış H.265, alt akış H.264 olarak ayarlanabilir. Böylece kayıt az yer tutar, telefondan ve tarayıcıdan izlemede de uyumluluk sorunu çıkmaz.
Örnek senaryo: 8 kameralı villa, 30 günlük kayıt hedefi
Sekiz adet 4MP kameralı bir villa düşünelim. Ev sahibi kayıtların en az 30 gün saklanmasını istiyor ve tatildeyken telefondan izleme yapacak. Evdeki internetin yükleme hızı sınırlı.
Bu senaryoda codec seçimi doğrudan disk kapasitesini etkiler. Aynı görüntü kalitesinde H.265 daha düşük bit hızıyla çalıştığı için aynı disk daha uzun süre kayıt tutar ya da aynı süre için daha küçük disk yeter. Kesin süre sahnenin hareketliliğine, gece gürültüsüne ve bit hızı ayarına bağlıdır; bu yüzden disk hesabı kameranın ayarlandığı bit hızı ve kayıt modu (sürekli veya hareketle) üzerinden yapılmalıdır. Üretici disk hesaplama araçları burada iyi bir başlangıç noktasıdır.
Uzaktan izleme tarafında yükleme hızı darboğazdır. Telefon uygulaması genellikle alt akışı (düşük çözünürlüklü ikinci akışı) kullanır. Alt akış düşük bit hızına ayarlanırsa, sınırlı internette bile birkaç kamera aynı anda akıcı izlenebilir. Ana akışın H.265 olması kayıt tarafında yer kazandırır.
Bu villada bit hızı kontrolü de konuşulmalıdır. Sabit bit hızı (CBR) disk kullanımını öngörülebilir kılar ama sakin sahnelerde gereksiz yer harcar. Değişken bit hızı (VBR) sakin sahnede az, hareketli sahnede çok veri yazar; bu durumda disk hesabı en kötü durum için yapılmalıdır. Gece yağmur veya ağaç dalı hareketi olan bahçe kameraları, VBR'de bit hızını beklenenden çok yukarı çekebilir.
Eski sistemle uyum ve kademeli geçiş
Mevcut bir NVR yalnızca H.264 çözebiliyorsa yeni kameraları H.265 alıp H.264 moduna ayarlamak mümkündür; kamera ikisini de destekliyorsa sorun çıkmaz. NVR yenilendiğinde kameralar H.265'e çevrilir ve kayıt süresi uzar. Bu yüzden kamera seçerken iki codec'i de desteklemesine bakılması ileride esneklik sağlar.
Üçüncü taraf bir video yönetim yazılımı (VMS) veya web sitesinde canlı yayın gibi bir kullanım varsa H.264 akışı korunmalıdır. Pratik çözüm, ana akışı H.265 olarak kayda, alt akışı H.264 olarak tarayıcı ve entegrasyonlara ayırmaktır. Üreticiye özel akıllı codec'ler (H.265+ gibi) disk tasarrufunu artırır, ancak bazı yazılımlar bu akışları düzgün oynatamaz. Entegrasyon yapılacaksa önce standart H.265 ile test etmek daha güvenlidir.
Bir de istemci tarafı var. Görüntüleri bilgisayardaki bir izleme yazılımında 16 kanal birden açmak isteyen kullanıcı, H.265'in çözme yükünü bilgisayarın işlemcisi ve ekran kartı üzerinde hisseder. Eski bir bilgisayarda kanallar takılabilir. Bu durumda çoklu görünümde alt akışı, tek kamera büyütüldüğünde ana akışı gösteren bir ayar kullanılır. Teslimde bu ayarların yapılmış olması, kullanıcının sistemi yavaş bulmasının önüne geçer.
Sık yapılan hatalar ve keşifte sorulacaklar
Codec ayarları kurulumda birkaç dakikada yapılır, ama yanlış yapıldığında sonuçları aylar sonra disk dolduğunda veya bir olay kaydı oynatılamadığında görülür.
- NVR'ın H.265 çözme kapasitesine bakmadan bütün kameraları 4K H.265 yapmak; NVR aynı anda tüm kanalları gösteremez.
- Akıllı codec açıkken üçüncü taraf yazılımda görüntü alınamamasını kamera arızası sanmak.
- Disk hesabını gündüz görüntüsüne göre yapmak; gece gürültüsü bit hızını yükseltir.
- Alt akışı yüksek çözünürlükte bırakıp telefondan izlemede donma yaşamak.
- Kayıt süresini teklifte yazılı bir hedef olarak belirlememek.
- Kayıtlar kaç gün saklanacak ve kayıt sürekli mi, hareketle mi olacak?
- NVR hangi codec'leri ve kaç kanal 4MP veya 4K çözmeyi destekliyor?
- Görüntüler bir web sayfasına veya başka bir yazılıma aktarılacak mı?
- İnternetin yükleme hızı ölçüldü mü?
- Disk kapasitesi hangi bit hızı varsayımıyla hesaplandı?