Kısa cevap: İşyerinde kamera kullanılıyorsa çalışanlar ve ziyaretçiler, kayıt yapıldığı konusunda KVKK’nın 10. maddesine göre aydınlatılmalıdır. KVKK’nın 2026 tarihli iş yerleri duyurusuna göre amaç kurulumdan önce somut olarak belirlenmeli, performans veya devam takibi amacıyla kamera kullanılmamalı, tuvalet, soyunma odası, mescit ve dinlenme alanı gibi özel alanlara kamera konmamalı ve ses kaydı ancak gerekçesi açıkça ortaya konursa kullanılmalıdır. Aydınlatma, açık rızadan ayrı yürütülür.
Güvenlik uyarısı: Bu içerik genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir. Aydınlatma metni ve hukuki sebep seçimi için avukat veya KVKK danışmanından görüş alınmalıdır.
Önce amaç, sonra kamera
KVKK’nın iş yerleri duyurusu, her kameranın amacının baştan net olarak belirlenmesini ister. İş yeri güvenliği, suçun önlenmesi veya iş sağlığı ve güvenliği gibi somut amaçlar meşru olabilir; buna karşılık çalışanların devam veya performansını izlemek, ya da “verimlilik”, “disiplin”, “genel kontrol” gibi soyut amaçlar meşru amaç olarak kabul edilmez.
Amaç, aydınlatma metninin de temelidir: metinde neden kayıt yapıldığı yazılır ve kamera kullanımı bu amaçla sınırlı kalmalıdır.
Yerleşim ve özellik kuralları
| Konu | KVKK duyurusuna göre | Uygulama |
|---|---|---|
| Özel alanlar | Tuvalet, soyunma odası, mescit, dinlenme alanı gibi alanlara kamera yerleştirilmemeli | Bu alanları gören kamera ve açı olmamalı |
| Açı | Geniş açılı veya yüz odaklı kayıtlardan kaçınılmalı | Kasa, giriş, depo gibi amaçla bağlantılı alanlara odaklanma |
| Ses kaydı | Son derece müdahaleci; hukuka uygun gerekçe ve gereklilik açıkça ortaya konmadan kullanılmamalı | Varsayılan olarak kapalı |
| Saklama | Mümkün olan en kısa süre; otomatik imha mekanizması | Kayıt cihazında otomatik silme |
| Erişim | Yalnızca yetkili kişiler; yazılı prosedür ve erişim matrisi | Kullanıcı bazlı hesaplar, erişim kaydı |
Aydınlatma nasıl yapılır? (katmanlı yöntem)
- Birinci katman, levha: kameralı alanların girişinde, kayıt yapıldığını ve tam bilgiye nereden ulaşılacağını (QR kod, web adresi, resepsiyon) gösteren levha.
- İkinci katman, tam aydınlatma metni: veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, kayıtların kimlere hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebep, ilgili kişinin hakları.
- Çalışanlar için: işe girişte ve kamera sistemi değiştiğinde yazılı bilgilendirme; iç duyuru veya personel el kitabında yer alması.
- Ziyaretçiler için: girişte görünür levha ve talep halinde basılı metin.
KVKK Kurulu 2024/1361 sayılı kararında, levha ve uyarıları katmanlı aydınlatma niteliğinde kabul etmiş, ancak 10. maddeye uygun tam aydınlatmaya yönlendirme olmadığı için yükümlülüğün yerine getirilmediğini değerlendirmiştir.
Aydınlatma ile açık rıza neden ayrı?
Aydınlatma bir bilgilendirmedir ve kişinin onayına bağlı değildir. Açık rıza ise belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilen bir beyandır. KVKK Kurulu 2024/540 sayılı kararında aydınlatma ile açık rıza süreçlerinin birlikte yürütüldüğünü tespit etmiş ve bu süreçlerin ayrıştırılmasını istemiştir. Aynı kararda aydınlatma metninin, Kanunun 5, 6, 8 ve 9. maddelerine genel atıf yapmak yerine her faaliyet için hukuki sebebi somut olarak belirtmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Aynı kararda Kurul, iş yerindeki kamera kaydı için meşru menfaat hukuki sebebine (m.5/2-f) dayanılabileceğini değerlendirmiştir. Her işyerinin durumu farklı olduğundan hangi hukuki sebebin uygulanacağı uzman görüşüyle belirlenmelidir.
Aydınlatma metni için kontrol listesi
- Veri sorumlusunun unvanı ve iletişim bilgisi yazıyor mu?
- Kamera kaydının amacı somut olarak belirtilmiş mi?
- Hukuki sebep somut olarak yazılmış mı (genel madde atfı değil)?
- Kayıtların kimlere, hangi amaçla aktarılabileceği belirtilmiş mi?
- Kayıtların nasıl toplandığı (kamera sistemi) yazıyor mu?
- İlgili kişinin hakları ve başvuru yolu yer alıyor mu?
- Metin, açık rıza beyanından ayrı mı?
Levha metni için içerik önerisi
Levha, katmanlı aydınlatmanın ilk katmanıdır. Kısa tutulur ama tam aydınlatma metnine nasıl ulaşılacağını göstermek zorundadır. Aşağıdaki maddeler bir levhada yer alabilecek asgari bilgileri listeler. Metnin son hali hukuki danışmanla belirlenmelidir.
- Alanın kamera ile kayıt altında olduğu bilgisi.
- Veri sorumlusunun adı veya unvanı.
- Kaydın amacı (ör. iş yeri güvenliğinin sağlanması).
- Tam aydınlatma metnine erişim yolu: QR kod, web adresi veya resepsiyon/insan kaynakları.
- Başvuru için iletişim kanalı.
Levha tek başına yeterli kabul edilmemektedir; KVKK Kurulu 2024/1361 sayılı kararında tam aydınlatmaya yönlendirme olmaması eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
Örnek: küçük bir mağazada uygulama sırası
Bir kasa, bir giriş kapısı, bir depo ve personel dinlenme köşesi olan küçük bir mağaza düşünelim. İşveren kamera sistemini kurdurmuş, ama amaç ve aydınlatma tarafı hiç yazılmamış. Aşağıdaki sıra, duyuruda sayılan ilkeleri bu ölçekte nasıl uygulanabilir hale getirdiğini gösterir.
- Her kamerayı listeye yazın ve yanına tek cümlelik amacını ekleyin: giriş kamerası için mağaza güvenliği, kasa kamerası için kasa işlemlerinde suçun önlenmesi, depo kamerası için mal kaybının önlenmesi.
- Dinlenme köşesini gören kamerayı kaldırın veya açısını değiştirin. Duyuru dinlenme alanlarını açıkça kamera konmayacak yerler arasında sayar.
- Kayıt cihazının ve kameraların ayarlarında ses kaydını kapatın. Bazı cihazlar fabrika ayarında mikrofonu açık getirir; kurulum sonrası menüyü kontrol etmek gerekir.
- Kasa kamerasının açısını çalışanın yüzüne değil, kasa çekmecesine ve tezgâha odaklayın.
- Girişe, kayıt yapıldığını ve tam metne QR kodla ulaşılabileceğini gösteren levhayı asın; tam metni web sayfasında ve kasada basılı olarak bulundurun.
- Çalışanlara yazılı bilgilendirmeyi imzalı teslim edin. Bu belge açık rıza formu olarak hazırlanmaz, ayrı bir bilgilendirme olarak verilir.
- Kayıt cihazında işveren ve mağaza müdürü için ayrı kullanıcı hesabı açın, ortak şifreyi kaldırın ve otomatik silme süresini ayarlayın.
Sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Yapılacak |
|---|---|
| Kamera yıllardır var, amacı hiç yazılmamış | Amaç şimdi yazılır; amaçla bağlantısı kurulamayan kamera kaldırılır veya açısı değiştirilir |
| İşveren kayıtları telefondan izliyor | Kişisel hesap, telefon kilidi ve erişim kaydı; izleme amaç dışına taşmamalı |
| Bir çalışan kendisine ait kaydı soruyor | Aydınlatma metnindeki başvuru kanalı üzerinden talep alınır ve yazılı yanıtlanır |
| Kamera firması cihazı ses kaydı açık teslim etmiş | Ses kaydı kapatılır; gerekçe yoksa açık tutulmaz |
| Yeni kamera ekleniyor | Amaç listesi, levha ve tam metin güncellenir; çalışanlara yeniden bilgi verilir |
Kontrol listesi
- Her kameranın amacı yazılı mı?
- Özel alanları gören kamera yok mu?
- Ses kaydı kapalı mı veya gerekçesi belgelendi mi?
- Levha tam metne yönlendiriyor mu?
- Çalışanlar yazılı olarak bilgilendirildi mi?
- Otomatik silme ve erişim matrisi var mı?
İlgili sistem ve teknolojiler
Bu içerik elektrik/hukuk konuları içerdiği için lisanslı bir uzman tarafından gözden geçirilme sürecindedir; uygulamadan önce yetkin bir profesyonele danışın.