Kısa cevap: DALI (Digital Addressable Lighting Interface), aydınlatma armatürlerinin dijital olarak adreslenip tek tek veya grup halinde dim edilmesini sağlayan IEC 62386 standardıdır. Villa ve projelerde genellikle KNX gibi bir bina otomasyon sistemine ağ geçidiyle bağlanır.
DALI nasıl çalışır?
- İki damarlı kontrol hattı ile her sürücü (driver) ayrı adres alır.
- Bir DALI hattında sınırlı sayıda cihaz adreslenir; büyük projelerde birden fazla hat kullanılır.
Güçlü ve zayıf yönleri
Güçlü yönler
- Armatür bazında hassas dim ve sahne kontrolü
- Armatür arızasını raporlayabilme
Sınırlamalar
- DALI uyumlu sürücülü armatür gerektirir
- Ek kontrol kablosu ve devreye alma gerekir
DALI ne zaman seçilmeli?
Uygun olduğu durumlar
- Sahne aydınlatması istenen villa ve rezidanslar
- Ortak alan aydınlatması
Kaçınılması gereken durumlar
- Standart armatürlerin kullanıldığı mevcut daireler
Teknik özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Standart | IEC 62386 |
| Adresleme | Hat başına sınırlı sayıda kısa adres |
| Yerel kontrol | Tam |
| Hub / altyapı | DALI hat güç kaynağı ve kontrolör / ağ geçidi. |
| Mevcut eve uygunluk | Kablo/tesisat gerektirir |
DALI kullanılan sistemler
Karşılaştırmalar
Hat yapısı ve adresleme
Bir DALI hattında en fazla 64 kontrol cihazı (sürücü) kısa adres alır. Her sürücü en fazla 16 gruba üye olabilir ve 16 sahne değerini kendi belleğinde tutar. Sahne çağrıldığında her sürücü kendi seviyesine kendisi geçer; bu sayede çok sayıda armatür aynı anda kısılırken hatta yoğun trafik oluşmaz. 64 sınırını aşan projelerde ikinci bir hat ve ağ geçidinde ikinci bir kanal kullanılır.
DALI komutları düşük bir veri hızıyla iletilir. Bu, hattı parazite karşı dayanıklı kılar ama çok sayıda ayrı komutu peş peşe göndermeyi yavaşlatır. Bu yüzden grup ve sahne komutları, adres adres gönderilen komutlara tercih edilir.
DALI-2 ile standart, buton, hareket ve ışık sensörü gibi giriş cihazlarını da kapsayacak şekilde genişledi. DT8 (renk kontrolü) destekli sürücüler renk sıcaklığı veya renk ayarına izin verir. Ayarlanabilir beyaz (tunable white) armatür seçilirken sürücünün DT8 desteği kontrol edilir.
Hat besleme ve kablolama
DALI hattı bir hat güç kaynağıyla beslenir ve standart hat akımını en fazla 250 mA ile sınırlar. Bazı ağ geçitlerinde hat güç kaynağı dahilidir. Kontrol hattı kutupsuzdur; iki damarın yeri karışsa da çalışır. Kablo kesiti ve hat uzunluğu, hattaki gerilim düşümüne göre seçilir; 1,5 mm² kesitle yaklaşık 300 metreye kadar çıkılabilir.
DALI hattı SELV sayılmaz, temel yalıtımlıdır. Bu nedenle uygulamada çoğu zaman şebeke kablosuyla aynı beş damarlı kablo içinde (faz, nötr, toprak ve iki DALI damarı) çekilir. Aynı sebeple DALI damarlarına şebeke kablosuyla aynı güvenlik özeni gösterilir. Tesisatı yetkin bir elektrikçi yapar.
Birlikte çalışma ve sık hatalar
Konutta DALI genellikle tek başına kullanılmaz; KNX gibi bir bina sistemine DALI ağ geçidiyle bağlanır. Ağ geçidi sürücüleri adresler, grup ve sahneleri KNX grup adreslerine eşler. DALI-2 sertifikalı ürünlerde farklı markaların sürücüleri aynı hatta çalışacak şekilde test edilmiştir. Eski nesil ürünlerde karma kullanımdan önce deneme yapılması önerilir.
- Üzerinde “dimlenebilir” yazan her LED armatürü DALI sanmak. Faz kesmeli (tetikli), 1-10 V ve DALI farklı yöntemlerdir.
- Bir hatta 64 sürücü sınırını tamamen doldurmak. Arıza değişimi ve ek armatür için yer kalmaz.
- Ağ geçidinde dahili hat güç kaynağı olup olmadığına bakmadan ikinci bir kaynak eklemek; hat akımı sınırı aşılabilir.
- Adres, grup ve sahne listesini belgelemeden işi teslim almak.
Ev tipine göre planlama ve devreye alma
Konutta DALI çoğunlukla villa ve rezidanslarda, sahne aydınlatması istenen salon, mutfak ve yemek alanlarında kullanılır. Yatak odası ve servis alanlarında standart bir KNX dimmer veya röle aktüatörü yeterli olabilir. DALI'yi armatür bazında kontrol gereken alanlara ayırmak sürücü ve armatür maliyetini sınırlar.
Arızalı bir sürücü değiştirildiğinde yeni sürücü adressiz gelir. Bazı ağ geçitleri eksik adresi yeni sürücüye otomatik atar; atamıyorsa adresleme elle yapılır ve güncel adres listesi bu işi hızlandırır. Armatür üreticisinin aynı sürücüyü yedek olarak ne kadar süre sağlayacağı da teklif aşamasında sorulabilir; farklı bir sürücü takıldığında dim eğrisi ve renk sıcaklığı komşu armatürlerden ayrışabilir.
- Armatürler teslim alınırken DALI sürücülü oldukları ve sürücü tipinin (tek kanal LED için DT6, renk kontrolü için DT8) proje listesiyle eşleştiği kontrol edilir.
- Hat güç kaynağı ve ağ geçidi bağlanır; hatta kısa devre ya da yanlışlıkla bağlanmış şebeke damarı olmadığı ölçülür.
- Ağ geçidi yazılımıyla sürücüler adreslenir. Her adres, armatür yanıp söndürülerek yerindeki armatürle eşleştirilir ve plana yazılır.
- Gruplar ve sahneler tanımlanır, ardından KNX grup adreslerine bağlanır.
- Teslimde adres listesi, grup ve sahne tablosu ve ağ geçidi yedeği ev sahibine verilir.