Kısa cevap: Yeni inşaatta knx otomasyon altyapısı sıva öncesi planlanmalıdır. Kaba inşaat aşamasında bus kablosu ve pano yerleşimi planlanırsa en verimli uygulama yapılır.
Yeni yapıda knx otomasyon nasıl planlanır?
Yeni yapı KNX için en uygun durumdur, çünkü bus kablosu, pano yeri ve kutu tipleri kaba inşaat başlamadan belirlenebilir. Proje aşamasında senaryo listesinden kanal listesi, kanal listesinden aktüatör adedi ve pano ölçüsü çıkarılır. Pano hacmi, aktüatörlerin yanında güç kaynağı, IP router, görselleştirme sunucusu ve yedek ray alanı düşünülerek hesaplanır.
Kablo çekiminde her aydınlatma grubu ve her perde motoru panoya ayrı hatla getirilir. Bus kablosu buton, oda kontrol ünitesi, sensör ve panel noktalarına bir ağaç veya hat düzeninde dolaştırılır; halka (kapalı döngü) yapılmaz. Bus kablosunun her iki ucu ve geçtiği kutular etiketlenir, şebeke kablolarıyla aynı kutuda bulunduğu yerlerde yalıtım ayrımı korunur.
Tavanlarda varlık sensörü, pencere üstlerinde perde ve panjur motor hattı, yerden ısıtma kollektörlerinde ısıtma aktüatörü kablosu ve ana su hattında motorlu vana besleme hattı bu aşamada planlanır. Gelecekte eklenmesi muhtemel noktalara bus kablosu ucu bırakılır, kasası kapakla kapatılır. Bahçe aydınlatması, sulama vanaları, garaj kapısı ve havuz teknik odası için de panodan çıkan yedek borular ve bus uçları bırakılırsa bu sistemler sonraki yıllarda kırım yapılmadan eklenebilir. Pano ile teknik oda arasında ağ kablosu da çekilerek IP router ve görselleştirme sunucusunun modeme bağlanması kolaylaştırılır.
ETS programlaması ince işlerden sonra yapılsa da cihaz adresleri ve grup adresi yapısı devreye almadan önce hazırlanır. Yetkin elektrikçi pano bağlantılarını tamamladığında entegratör hat hat cihazları yükler ve her kanalı test eder. Teslimde ETS proje dosyası, proje şifresi, as-built pano şeması ve gerekiyorsa KNX Secure anahtarları mal sahibine verilir. Teslimden sonraki ilk birkaç ay içinde kullanıcıdan gelen ayar talepleri (sensör bekleme süreleri, buton atamaları, senaryo sıraları) toplanıp tek bir revizyonla işlenirse proje dosyası düzenli kalır ve her küçük değişiklik için ayrı servis ziyareti gerekmez.
Yeni yapıda knx otomasyon bütçesini planlamak
KNX maliyetinin üç ana bileşeni vardır: aktüatör ve sensör donanımı, kablo ve pano işçiliği, ETS mühendisliği. Donanım maliyeti kanal sayısıyla artar, ancak doğrusal artmaz; çok kanallı aktüatörlerde kanal başına düşen maliyet azalır, bu yüzden kanal listesi aktüatör modüllerinin kanal sayılarına göre gruplanarak optimize edilebilir.
Kullanıcı arayüzü KNX bütçesinde en çok farklılaşan kalemdir. Basit butonlar, ekranlı oda kontrol üniteleri, cam veya metal tasarım serileri ve dokunmatik paneller arasında belirgin farklar vardır. Aynı kanal listesi için hazırlanan iki teklif arasındaki farkın büyük kısmı çoğu zaman buton serisinden gelir; bu yüzden teklifler aynı buton tipi üzerinden karşılaştırılmalıdır.
Mühendislik bedeli, grup adresi sayısı, senaryo karmaşıklığı ve entegrasyonlarla büyür. Kamera, diafon, klima ağ geçidi ve görselleştirme sunucusu eklendikçe devreye alma süresi uzar. Teklifte ETS programlamanın kaç saat veya hangi kapsamla hesaplandığı, revizyon talepleri için ayrı ücret uygulanıp uygulanmadığı yazılı olmalıdır. Görselleştirme yazılımının lisansı tek seferlik mi yoksa yıllık mı, kullanıcı ya da cihaz sayısına göre mi ücretlendiriliyor, bu da ayrıca sorulur.
Karşılaştırmada şu kalemler tek tek kontrol edilir: aktüatör kanal sayısı ve yedek kanal oranı, kapasitif yüke uygun röle seçimi, güç kaynağı kapasitesi, pano ve kablolama işçiliğinin kimde olduğu, ETS proje dosyası ve şifrelerin teslimi, görselleştirme lisansı ve uzaktan erişim yöntemi. ETS proje dosyasını teslim etmeyen bir teklif ilk bakışta uygun görünse de ileride her değişikliği aynı firmaya bağlar. Yeni yapıda kablolama işçiliği çoğu zaman elektrik yüklenicisinin teklifinde, aktüatör ve programlama ise KNX entegratörünün teklifinde yer alır. Bu iki teklifin sınırı net çizilmezse bus kablosunun çekimi, pano içi bağlantı veya etiketleme gibi işler iki teklifte de görünmeyebilir ya da iki kez fiyatlanabilir.
Yeni yapıda knx otomasyon: sıva öncesi hazırlanması gerekenler
- Kaba inşaat aşamasında bus kablosu ve pano yerleşimi planlanırsa en verimli uygulama yapılır.
- KNX güç kaynağı ve bobin için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- Röle, dimmer ve perde aktüatörleri için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- Buton ve oda kontrol üniteleri için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- Hareket/varlık sensörleri için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- KNX: Merkezi hub gerekmez; uzaktan erişim ve görselleştirme için IP arayüzü/sunucu eklenir.
- DALI: DALI hat güç kaynağı ve kontrolör / ağ geçidi.
- Gelecekteki eklemeler için yedek boru ve pano/rack alanı.
Uygulama sırası
- Senaryo ve nokta listesinin çıkarılması
- KNX tek hat şeması ve pano projesi
- Kaba inşaatta bus kablosu ve kutular
- Pano montajı ve cihaz yerleşimi
- ETS ile programlama
- Test, görselleştirme ve ETS proje dosyasının teslimi
Teknoloji seçenekleri
Güvenlik uyarısı: Pano ve aktüatör bağlantıları yüksek gerilim içerir; yalnızca yetkin elektrik personeli tarafından yapılmalıdır.
Tüm sistemlerin sıva öncesi hazırlık karşılaştırması için yeni inşaatta akıllı ev altyapısı rehberine, genel hatalar ve maliyet kalemleri için KNX bina otomasyonu rehberine bakın.