Kısa cevap: Kaba inşaat aşaması sırasında enerji izleme için yapılması gerekenler: panoda ölçüm cihazları için yer bırakılmalıdır. Beton döküldükten sonra eklenen geçişler karot ve sıva üstü kanal gerektirir.
Kaba inşaat aşaması: enerji izleme için yapılacaklar
- Panoda ölçüm cihazları için yer bırakılmalıdır.
- Pano tipi enerji ölçer veya akım sensörleri için boru/kutu yerinin sıva öncesi uygulanması.
- Ölçüm özellikli röle/priz için boru/kutu yerinin sıva öncesi uygulanması.
- Veri platformu için boru/kutu yerinin sıva öncesi uygulanması.
- Gelecekteki eklemeler için yedek boru bırakılması.
Enerji tüketim izleme için kaba inşaat aşaması notları
- Pano nişlerinin derinliği ölçüm cihazı ve CT kabloları için yeterli olacak şekilde bırakılmalı.
- Ortak alan panolarından yönetim odasına veya ağ dolabına veri kablosu (Ethernet veya RS-485) için boru geçirilmeli.
- Otopark, teknik oda ve çatı gibi ortak alan panoları arasındaki kablo güzergâhları kat döşemesi dökülmeden belirlenmeli.
Kaba inşaatta altyapı hazırlığı
Yeni yapıda enerji izleme pano tasarımının bir parçası olarak planlanır. Elektrik projesinde büyük tüketiciler (ısı pompası, termosifon, fırın, havuz, şarj istasyonu, dış aydınlatma) ayrı sigortalı devrelere ayrılır; böylece her biri tek CT ile ölçülebilir. Birden fazla yükün aynı devrede toplandığı tesisatta bu ayrım sonradan ancak duvar içindeki hatları yeniden çekerek yapılabilir. Aynı mantık mutfak için de geçerlidir: fırın, ocak ve bulaşık makinesinin ayrı devrelerde olması hem sigorta seçimini kolaylaştırır hem de mutfak tüketiminin cihaz bazında görülmesini sağlar.
Panoda ölçüm cihazı ve olası ek CT'ler için boş modül alanı bırakılır. Yeni pano yapılacaksa ana hatta doğrudan bağlantılı ray tipi sayaç (trifaze tesisatta üç fazlı) tercih edilebilir; bu, akım trafosuna göre daha düzenli bir montaj ve daha doğru veri sağlar. Panonun içine veya yanına bir ağ kablosu çekilmesi, kablosuz bağlantı sorunlarını baştan ortadan kaldırır. Ölçer Modbus RS-485 üzerinden okunacaksa pano ile ağ dolabı arasına bükümlü çift kablo için ayrı bir boru bırakmak, ileride ağ geçidinin yerini değiştirme esnekliği verir.
Akım trafosu seçimi ve trifaze tesisat
CT'nin ölçüm aralığı, takıldığı hattın sigorta anma akımından düşük olmamalıdır; aksi halde yüksek yükte ölçüm doyar ve tepe değerler kaybolur. Çok geniş aralıklı bir CT ise düşük yüklerde (bekleme tüketimi gibi) çözünürlüğü azaltır. Kelepçe yalnızca tek bir faz iletkenine takılır; kablonun tamamı (faz ve nötr birlikte) kelepçeye alınırsa akımlar birbirini götürür ve sıfıra yakın değer okunur.
Trifaze evlerde her faz için ayrı CT ve ayrı gerilim referansı gerekir. Tek faz ölçüp üçle çarpmak, fazlar arasında dengesiz dağılmış ev yüklerinde yanlış sonuç verir. Ölçüm cihazının veriyi hangi aralıkla gönderdiği de kullanımı belirler: saniyeler mertebesindeki örnekleme anlık tüketim ve otomasyon için, dakikalık ortalama ise fatura analizi için yeterlidir.
Kaba inşaatta sık yapılan hatalar
Kaba inşaattaki hataların ortak noktası, bedellerinin aylar sonra ortaya çıkmasıdır. Bir boru sorunu ancak kablo çekiminde fark edilir.
Borunun beton dökümü sırasında ezilmesi veya yerinden kayması en sık karşılaşılan sorundur. Vibratörle sıkıştırma sırasında sabitlenmemiş borular yer değiştirir; dökümden sonra boru ağzı yanlış yerde çıkar. Boruların demire bağlanması ve döküm sırasında bir kişinin bunları izlemesi bu riski azaltır.
Döşeme içine konan boru çapının küçük seçilmesi de sonradan fark edilir. Kamera ve ağ kabloları konnektörleriyle birlikte çekilecekse veya bir boruya birden fazla kablo girecekse çap bu ihtiyaca göre seçilir. Dar boru, çekim sırasında kablo kılıfının sıyrılmasına yol açar.
Boru ağzının kapatılmaması da yaygındır. Beton şerbeti boruya dolar ve kablo çekimi aşamasında boru kullanılamaz hale gelir. Kılavuz tel bırakılmayan uzun ve dirsekli borularda da kablo çekmek zorlaşır, bazen imkânsızlaşır.
Otopark ve bahçe zeminine bırakılan boruların ağız seviyesi de çoğu zaman gözden kaçar. Ağız toprak veya kaplama seviyesinin altında kalırsa bulunamaz, üstünde kalırsa kırılır. Boru uçlarının yeri bir ölçüyle kayda geçirilir.
Kamera noktalarının mimari cephe tasarımı kesinleşmeden yerleştirilmesi bir başka hatadır. Cephe kaplaması değiştiğinde boru ucu bir derzin ortasında veya bir pencere söveyle çakışacak biçimde kalabilir. Bu yüzden cephe noktaları mimarın son cephe çizimiyle karşılaştırılır. Son olarak revize nokta listesinin tutulmaması, sahadaki değişikliklerin elektrik tesisatı aşamasına ulaşmamasına yol açar; elektrikçi projeye bakarak var olmayan bir boruyu arar.
Bu aşamanın genel kararları
- Döşeme içi boru güzergâhları
- Cephe ve otopark kamera noktaları
- Bariyer ve bahçe kapısı için zemin boruları
Teslim edilecek dokümanlar: Uygulanan boru güzergâhlarının fotoğraflı kaydı, Revize nokta listesi.
Enerji tüketim izleme: diğer aşamalar
- Proje (tasarım) aşaması
- Kaba inşaat aşaması
- Elektrik ve zayıf akım tesisatı
- İnce işler ve montaj
- Teslim ve bakım
Sistemin çalışma prensibi ve maliyet kalemleri için Enerji tüketim izleme rehberine, ölçeğe göre mimari için müteahhit projeleri sayfasına bakın.