Kısa cevap: Yeni inşaatta akıllı priz altyapısı sıva öncesi planlanmalıdır. Sıva altı akıllı priz modülleri için derin kasa tercih edilmelidir.
Yeni yapıda akıllı priz nasıl planlanır?
Yeni yapıda akıllı priz kararı, takma tip ürünler yerine kalıcı ve görünmeyen çözümlere yönelik olarak alınabilir. Kontrol edilmesi istenen prizler (televizyon ünitesi, yatak başı lambaları, mutfak tezgâhı, balkon) elektrik projesinde işaretlenir ve bu noktalarda derin kasa kullanılır. Böylece sıva altı akıllı priz veya priz arkası röle modülü ileride sorunsuz takılabilir. Modüller kasa içinde ısı ürettiği için derin kasa yalnızca sığma sorununu çözmez, modülün çevresinde hava payı bırakarak ısınmayı da azaltır. Televizyon ünitesi gibi çok sayıda prizin bir arada bulunduğu noktalarda bu prizlerin tek bir devrede toplanması, ileride hepsinin tek modülle kontrol edilmesine imkân verir.
Kablolu bir otomasyon sistemi kurulacaksa belirli priz grupları ayrı devre olarak panoya getirilir ve panodaki röle aktüatörleriyle kontrol edilir. Bu yaklaşım, örneğin televizyon ünitesindeki tüm prizlerin gece tek komutla kapatılmasını sağlar ve prizlerin içinde modül bulunmasına gerek bırakmaz. Hangi priz gruplarının bu şekilde kontrol edileceği proje aşamasında belirlenmelidir; sonradan ayrı devre çekmek kırım gerektirir.
Termosifon, elektrikli su ısıtıcı veya havlupan gibi yüksek güçlü cihazlar için priz yerine sabit bağlantı ve panoda uygun kapasiteli kontaktör planlanır. Kontaktör bobini akıllı sistem tarafından sürülür ve yüksek akım prizin veya modülün içinden geçmez. Dış mekân, balkon ve teras prizleri ise uygun koruma sınıfında ve kaçak akım korumalı bir hatta bağlanır.
Devreye almada her kontrollü prizin hangi devreye ve hangi kanala bağlı olduğu bir listeye yazılır. Pano bağlantılarını yetkin bir elektrikçi yapar. Teslimde ev sahibine hangi prizlerin akıllı kontrol altında olduğu, bu prizlerin kesinti sonrası nasıl başladığı ve hangi cihazların bu prizlere takılmaması gerektiği anlatılır; örneğin buzdolabının kapatma senaryosu olan bir prize takılmaması gibi.
Yeni yapıda akıllı priz bütçesini planlamak
Akıllı prizin maliyeti adet, ölçüm özelliği ve kurulum tipiyle ölçeklenir. Takma tip prizler adet başına bir cihaz maliyetidir ve işçilik gerektirmez. Ölçüm özellikli modeller ölçüm yapmayanlara göre daha pahalıdır; her prizde ölçüm gerekmediği için ölçüm yalnızca tüketimi merak edilen cihazlar için seçilerek toplam maliyet düşürülebilir.
Sıva altı uygulamada maliyete işçilik ve gerekirse kasa değişimi eklenir. Duvar prizini akıllı bir prizle değiştirmek veya prizin arkasına modül yerleştirmek yetkin bir elektrikçinin zamanını gerektirir; sığ kasalı evlerde kasa değişimi ve küçük sıva onarımı da hesaba girer. Panoda kontaktör veya röle aktüatörüyle kontrol edilen priz grupları ise pano içi malzeme ve işçilik getirir.
Protokol seçimi gizli bir maliyet kalemidir. Wi-Fi prizler hub gerektirmez ama her biri modemin istemci sınırından pay alır ve üreticinin bulut hizmetine bağlıdır. Zigbee veya Thread prizler bir hub veya sınır yönlendirici ister; evde zaten varsa ek maliyet yoktur, yoksa ilk prizle birlikte hub da alınır. Hub alındıktan sonra her yeni priz ve sensör aynı altyapıyı kullanır. Bazı Wi-Fi prizlerin gelişmiş özellikleri üreticinin uygulamasında kalır ve ortak bir akıllı ev platformuna aktarılamaz; bu da ileride prizlerin değiştirilmesi gibi dolaylı bir maliyet doğurabilir.
Ürünleri karşılaştırırken etiket akımı ve güç değeri, motor ve endüktif yük değeri, ölçüm doğruluğu, kesinti sonrası durum ayarı, yerel kontrol imkânı ve desteklenen ekosistemler eşleştirilir. Sıva altı uygulama için teklif alınıyorsa modül tipi, kasa değişimi gerekip gerekmediği ve işçiliğin priz başına mı toplu mu hesaplandığı sorulur. Aynı amaca hizmet eden bir panodaki kontaktör çözümü, birkaç yüksek güçlü cihaz söz konusu olduğunda tek tek akıllı prizlerden daha güvenli ve uzun ömürlü olabilir.
Yeni yapıda akıllı priz: sıva öncesi hazırlanması gerekenler
- Sıva altı akıllı priz modülleri için derin kasa tercih edilmelidir.
- Akıllı priz (takma veya sıva altı) için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- Hub (Zigbee/Thread modellerde) için konum, kutu ve kablo/boru güzergâhı.
- Gelecekteki eklemeler için yedek boru ve pano/rack alanı.
Uygulama sırası
- Cihaz akım ihtiyacının kontrolü
- Model seçimi
- Eşleştirme
- Senaryo ayarı
Teknoloji seçenekleri
| Teknoloji | Ne zaman uygun? | Sınırlama |
|---|---|---|
| Zigbee | Mevcut daire ve evlerin sonradan akıllandırılması | Hub'a bağımlıdır; hub arızası veya değişimi tüm cihazların yeniden eşleştirilmesini gerektirebilir. |
| Matter | Kablosuz yeni cihaz alımı yapan ev kullanıcıları | Her cihaz tipi ve özellik Matter'da henüz aynı olgunlukta desteklenmeyebilir; ürün bazında desteklenen cihaz tipi kontrol edilmelidir. |
| Thread | Matter uyumlu sensör, kilit ve perde motorları | Sınır yönlendiricisi olmadan çalışmaz |
| Wi-Fi akıllı cihazlar | Az sayıda cihazla başlanan kiracı daireleri | İnternet kesintisinde bulut bağımlı cihazların uzaktan kontrolü ve bazı otomasyonları çalışmaz. |
Tüm sistemlerin sıva öncesi hazırlık karşılaştırması için yeni inşaatta akıllı ev altyapısı rehberine, genel hatalar ve maliyet kalemleri için Akıllı priz rehberine bakın.