Kısa cevap: Elektrik ve zayıf akım tesisatı sırasında akıllı aydınlatma için yapılması gerekenler: kNX: Standart ISO/IEC 14543-3, EN 50090; Merkezi hub gerekmez; uzaktan erişim ve görselleştirme için IP arayüzü/sunucu eklenir. Eksik kablo, ince işler sonrası ancak görünür kanal veya duvar açılarak tamamlanabilir.
Elektrik ve zayıf akım tesisatı: akıllı aydınlatma için yapılacaklar
- KNX: Standart ISO/IEC 14543-3, EN 50090; Merkezi hub gerekmez; uzaktan erişim ve görselleştirme için IP arayüzü/sunucu eklenir.
- DALI: Standart IEC 62386; DALI hat güç kaynağı ve kontrolör / ağ geçidi.
- Kabloların etiketlenmesi ve pano/rack şemasının çıkarılması.
- Anahtar ve röle montajı şebeke gerilimiyle çalışmayı gerektirir; sigorta kapatılmadan işlem yapılmamalı ve yetkin elektrikçiye yaptırılmalıdır.
Akıllı aydınlatma için elektrik ve zayıf akım tesisatı notları
- Her aydınlatma grubu ayrı devre olarak çekilir; kablolu mimaride hatlar panoya, kablosuzda anahtar kutusuna nötrle birlikte gelir.
- Anahtar noktalarında derin kasa kullanılır, LED şerit hatları için düşük gerilim kablosu ayrı borudan ilerler.
- Devre listesi ve pano etiketleri aydınlatma grup listesindeki adlarla birebir eşleşir; bağlantıları yetkin elektrikçi yapar.
Kablolama ve pano tarafı
Sensör noktaları tavan planına işlenir. Koridor, antre, banyo ve kilerde varlık veya hareket sensörü için tavan kutusu ve kablo bırakılır. Merdiven ve basamak aydınlatması için duvar içinde düşük gerilim hattı ve sürücü yeri planlanır. Dış mekân aydınlatması için bahçe boruları, toprak altı kablo güzergâhı ve alacakaranlık sensörü konumu peyzaj projesiyle birlikte belirlenir.
Devreye almada her grup adıyla etiketlenir, sahne seviyeleri kullanıcıyla birlikte ayarlanır ve her dimmer için alt parlaklık sınırı kalibre edilir. Pano bağlantıları yetkin bir elektrikçi tarafından yapılır, devre listesi ve pano şeması teslim dosyasına eklenir. Kullanıcıyla birlikte yapılan bu ayar turunda her odanın en sık kullanılan sahnesi duvar butonunun ilk tuşuna atanır; uygulama ve sesli komut daha seyrek kullanılan sahneler için bırakılır. Birkaç hafta sonra yapılan ikinci bir ayar ziyareti, sensör sürelerinin ve gece seviyelerinin günlük kullanıma göre düzeltilmesine imkân verir.
Akıllı aydınlatmada seçim lambadan başlar. Aynı odada tavan spotları, gizli LED şerit ve bir sarkıt armatür varsa üçü farklı sürücülere sahiptir ve her biri farklı bir kontrol yöntemi isteyebilir. Planlamanın ilk adımı her aydınlatma grubunu (aynı anda yanan lambaları) listelemek, ardından her grubun sürücü tipini ve dim edilip edilmeyeceğini yazmaktır.
Aşağıdaki tablo yaygın yöntemleri karşılaştırır. Bir evde genellikle birden fazla yöntem birlikte kullanılır; kullanıcının her odada aynı mantıkla kontrol yapabilmesi için hepsi aynı kontrol katmanına bağlanır.
Sahneler, renk sıcaklığı ve ağ yapısı
Sahne, bir odadaki birden fazla grubun önceden ayarlanmış seviyelere tek komutla gelmesidir: yemek, film, temizlik veya gece gibi. Renk sıcaklığı ayarlanabilen (tunable white) armatürlerde gündüz daha soğuk, akşam daha sıcak beyaz ışık programlanabilir. Bu özellik armatürün kendisinde olmalıdır; sıradan bir LED'e dimmer eklemek renk sıcaklığını değiştirmez.
Zigbee gibi mesh ağlarda şebekeden beslenen cihazlar sinyali başka cihazlara aktarır. Akıllı ampuller de bu görevi üstlenir; ancak duvar anahtarından kapatıldıklarında hem kendileri hem de üzerinden bağlanan sensörler ağdan düşer. Bu yüzden akıllı ampul kullanılan odada duvar anahtarı ya kilitlenir ya da kablosuz bir butonla değiştirilir.
Elektrik kesintisinden sonra modüllerin hangi durumda başlayacağı da bir tasarım kararıdır. Yatak odalarında kapalı başlamak, koridor ve antrede son durumu korumak genellikle tercih edilir. Akıllı ampullerin bir kısmı kesinti sonrası tam parlaklıkta yanarak başlar; bu davranış uygulamadan değiştirilebiliyorsa kurulumda ayarlanır.
Tesisat aşamasında verilen kararlar
Bu aşamada kablolar çekilir, kutular takılır ve panolar hazırlanır. Zayıf akım (ağ, diafon, kamera) ile güçlü akım ayrı borulardan geçer; ortak güzergâhlarda aralarına mesafe bırakılır. Kablo tipi, şartnamede yazan kategoriye uygun olmalıdır ve aynı projede farklı makaralardan gelen kabloların aynı sınıfta olduğu kontrol edilir.
Derin kasa kararı burada uygulamaya geçer. Akıllı anahtar ve röle modülleri standart kasaya sığmayabilir; derin kasa, cihazın arkasında kablo bükmeye yer bırakır. Anahtar kutularına nötr hattının getirilmesi, nötr gerektiren akıllı anahtarların sonradan takılabilmesini sağlar. Otomasyon panosu ise ray üstü modüller, güç kaynakları ve gelecekteki eklemeler için boş yer hesabıyla boyutlandırılır.
Zayıf akım ve güçlü akım ekiplerinin aynı katta aynı gün çalışması koordinasyon ister. Kutu yerleri iki ekip arasında paylaşılmazsa diafon monitörü kutusuyla aydınlatma anahtarı aynı noktaya düşebilir. Haftalık kısa bir saha toplantısı, iki ekibin nokta listesindeki değişiklikleri birlikte görmesini sağlar. Akıllı anahtarların yük tipi de bu toplantıda konuşulur; LED aydınlatma, motor ve rezistif yükler farklı röle ve dimmer ister.
Etiketleme standardı bu aşamada uygulanmazsa sonradan uygulanamaz. Her kablonun iki ucunda aynı kod bulunur ve kod pano şemasındaki satırla eşleşir.
Bu aşamanın genel kararları
- Kablo tipleri ve etiketleme standardı
- Derin kasa kullanımı
- Otomasyon panosu hacmi
Teslim edilecek dokümanlar: Kablo test raporları, Etiketli pano şemaları.
Akıllı aydınlatma: diğer aşamalar
- Proje (tasarım) aşaması
- Kaba inşaat aşaması
- Elektrik ve zayıf akım tesisatı
- İnce işler ve montaj
- Teslim ve bakım
Sistemin çalışma prensibi ve maliyet kalemleri için Akıllı aydınlatma rehberine, ölçeğe göre mimari için müteahhit projeleri sayfasına bakın.