Kısa cevap: Akıllı ev ve güvenlik altyapısına dair en ucuz kararlar proje aşamasında verilir: teknik oda, şaftlar, boru güzergâhları ve sistem mimarisi burada belirlenir.
Bu aşamada verilecek kararlar
- Daire içi otomasyon seviyesi (altyapı hazır / temel paket / tam paket)
- Merkezi diafon, kamera ve geçiş kontrol mimarisi
- Teknik oda ve şaft yerleri
- Elektrik projesine otomasyon panosu ve kutu yerleşimleri
Teslim edilecek dokümanlar
- Sistem mimarisi şeması
- Teknik şartname
- Nokta listesi ve ön BOQ
Geç kalmanın maliyeti: Bu aşamada atlanan kararlar sonraki aşamalarda tadilat ve kırım olarak geri döner.
Bu aşamada sistem bazında yapılacaklar
Tüm aşamalar
- Proje (tasarım) aşaması
- Kaba inşaat aşaması
- Elektrik ve zayıf akım tesisatı
- İnce işler ve montaj
- Teslim ve bakım
Bu aşamada verilen kararlar
Proje aşamasında henüz hiçbir şey fiziksel değildir; bir değişikliğin bedeli çizim revizyonundan ibarettir. Daire içi otomasyon seviyesi burada belirlenir ve sonraki bütün kararları etkiler. Altyapı hazır seviyesinde yalnızca boru ve derin kasa bırakılır. Temel pakette cihazların yeri ve beslemesi çizilir. Tam pakette otomasyon panosu, pano hacmi ve her kanalın hangi armatüre gittiği elektrik projesine işlenir.
Merkezi sistem mimarisi de bu aşamada seçilir. İki telli diafonla IP diafon arasındaki tercih kablo projesini değiştirir. Kameraların PoE ile beslenmesi, dolaplarda switch güç bütçesi ve UPS kapasitesi demektir. Teknik oda ve şaftlar mimari planda yer kapladığı için bu kararlar mimarla birlikte verilir; elektrik projesi mimari onaydan sonra çizildiğinde şaft kesitini büyütmek zorlaşır.
Ortak alan otomasyonu da bu aşamada çizime girer. Bahçe sulama bölgeleri, çevre aydınlatma devreleri ve otopark geçiş kontrolü peyzaj ve altyapı projeleriyle birlikte düşünülür. Peyzaj mimarının çizimi elektrik projesinden ayrı ilerlerse sulama vanalarına giden kablo güzergâhı kimsenin çiziminde yer almaz.
Bu aşamanın çıktısı üç belgedir: sistem mimarisi şeması, teknik şartname ve nokta listesiyle ön BOQ. Üçünün aynı kalemleri aynı adlarla içermesi, ihale ve uygulamada karışıklığı önler.
Proje aşaması kontrol listesi
Liste bir kez doldurulup kenara konmaz; mimari revizyon geldiğinde yeniden açılır. Bir pencerenin yeri değiştiğinde perde enerji noktası, bir duvar kaldırıldığında anahtar kutusu da taşınır.
Bu listeyi elektrik proje müellifi, mimar ve varsa sistem entegratörü birlikte gözden geçirir. Listede hayır cevabı alan her madde, kaba inşaat başlamadan kapatılmalıdır.
- Daire içi otomasyon seviyesi yazılı olarak seçildi mi
- Şaft kesitleri zayıf akım ve güçlü akımı ayrı taşıyacak büyüklükte mi
- Teknik odanın havalandırması ve ayrı enerji beslemesi elektrik projesinde var mı
- Her dairede medya kutusunun yeri ve ölçüsü belli mi
- Kamera noktaları cephe ve peyzaj çizimlerine işlendi mi
- Perde motoru düşünülen pencerelerin üstünde enerji ve boru noktası var mı
- Nokta listesi ve ön BOQ şartnameyle aynı kalemleri içeriyor mu
Proje aşamasında sık yapılan hatalar
En sık hata, otomasyon kararının satış sonrasına bırakılmasıdır. Alıcı perde motoru istediğinde pencere üstünde ne enerji ne boru bulunur; çözüm sıva üstü kanal veya kırımdır. Aynı şey aydınlatma için de geçerlidir: anahtar kutularına nötr hattı getirilmediyse çoğu akıllı anahtar takılamaz.
Örnek daireyi takvime koymadan ilerlemek de bir hatadır. Proje aşamasında hangi dairenin örnek olarak hazırlanacağı ve ne zaman onaylanacağı yazılırsa kutu yükseklikleri ve anahtar tipleri tüm dairelere yayılmadan önce görülür. Takvimde yer almayan örnek daire genellikle ilk dairelerin sıvası bittikten sonra hatırlanır.
Teknik şartnamenin bir ürün kataloğundan kopyalanması da yaygındır. Marka ve model yazan bir şartname rekabeti kapatır, ürün piyasadan kalktığında da geçersiz kalır. Performans ölçütü yazmak hem ihaleyi açık tutar hem de uygulama yıllar sürdüğünde eşdeğer ürün seçmeyi mümkün kılar.
Bütçenin yalnızca cihazlar üzerinden hesaplanması da yanıltır. Boru, kutu, kablo ve pano gibi altyapı kalemleri ön BOQ'da ayrı satırlar olarak yer almazsa ihaleye çıkan liste uygulamanın yarısını göstermez.
Şaft kesitinin yalnızca güçlü akıma göre hesaplanması, zayıf akım kablolarının aynı tavaya sıkıştırılmasına yol açar. Paralel uzun güzergâhlarda bu durum ağ ve diafon hatlarında parazit riskini artırır ve sonradan kablo eklemeyi imkânsız hale getirir. Teknik odanın mimari planda depo olarak gösterilip sonra başka amaçla kullanılması da sık karşılaşılan bir sorundur; odanın amacı çizimde açıkça yazılmalıdır.